وعده رئیس موزه هنرهای معاصر برای به روز کردن گنجینه عکس
به گزارش آبنما کار به نقل از خبر آنلاین به نقل از ایسنا، نمایشگاه گروهی عکس «این صورت باقی» با نمایش آثاری از عکاسان نامدار جهان، از مجموعه گنجینه موزه هنرهای معاصر تهران، با حضور چهره هایی چون مجید تخت روانچی، احمد مسجد جامعی، بابک رضایی، سعید نیک ذات، بهرام دبیری، اسماعیل عباسی، مهدی شفیعی و لیلی گلستان در این موزه راه اندازی شد.
این نمایشگاه هم زمان با دویستمین سالگرد اختراع عکاسی برگزار شده است و مروری بر تاریخ عکاسی و آثار عکاسان برجسته جهان را در بر می گیرد.
«این صورت باقی» از امروز – شنبه ۲۴ مردادماه – در موزه هنرهای معاصر تهران میزبان دوست داران است و تا شهریورماه هم ادامه خواهد داشت.
در جریان برگزاری این نمایشگاه اما گفتگویی با رضا دبیری نژاد – مدیر موزه هنرهای معاصر – داشتین که در ادامه مشروح آنرا می خوانید.
گنجینه عکس موزه هنرهای معاصر را امروزی تر و کامل تر می کنیم
وی در ابتدا در جواب این پرسش که برگزاری نمایشگاه در سالگرد ۲۰۰ سالگی اختراع عکاسی چه جایگاهی در برنامه کلی موزه هنرهای معاصر تهران دارد؟ اظهار داشت: رویکرد جدید موزه این است که به بهانه های مختلف، گنجینه را بازخوانی نماییم. گنجینه موزه هنرهای معاصر اعتبار جهانی دارد و در حقیقت یک فرصت ملی برای ماست تا بتوانیم بوسیله آن با تاریخ هنر دنیا و تاریخ هنر ایران آشنا شویم. بنابراین در مناسبت های خاص، با نگاه جامعه محور و متناسب با شرایط روز، تلاش می نماییم خوانش های معاصر از داشته هایمان داشته باشیم و آنها را با زمانه پیوند بزنیم.
او افزود: بحث نمایشگاه امشب این است که در چنین فرصتی، یکی از گنجینه هایی که کمتر دیده شده، یعنی گنجینه عکس موزه، معرفی شود. این مناسبت این امکان را به ما می دهد که مجموعه عکس موزه هنرهای معاصر تهران را بعنوان یک گنجینه قابل توجه در تاریخ عکاسی معرفی نماییم و نشان دهیم که در کنار سایر آثار موزه، این مجموعه هم ظرفیت آنرا دارد که بعنوان یک منبع، مورد پژوهش و ارزیابی قرار گیرد.
دبیری نژاد اشاره کرد: شاید کمتر تا امروز به این مساله فکر کرده باشیم که موزه هنرهای معاصر تهران چنین ظرفیتی را در عرصه عکاسی دارد. بر همین مبنا کوشیدیم این مجموعه را یک جا و در یک نمایشگاه عرضه نماییم و در حقیقت برای یک دفعه، کل موزه را به تاریخچه عکاسی اختصاص بدهیم. در کنار آن هم نشان دهیم که پیشگامان عکاسی در موزه هنرهای معاصر تهران جای گرفته اند و موزه مجموعه ارزشمندی از آثار عکاسی در اختیار دارد.
او همین طور در جواب این پرسش که با توجه به این که مجموعه ارزشمندی از عکس در اختیار موزه است، چرا در سالیان اخیر این گنجینه کمتر در معرض عموم قرار گرفته است و آیا برنامه ای دارید که این بخش از مجموعه بشکل منظم تری نمایش داده شود؟ توضیح داد: فرصتهای نمایشی ما محدود است. در شرایط فعلی، مثلا ظرفیت محدودی داریم و در طول سال فقط می توانیم چند نمایشگاه برگزار نماییم. با این حال تنوع موضوعی هم داریم و آثار زیادی هستند که دیده نشده اند. ازاین رو به بهانه های مختلف تلاش می نماییم، سراغ این موضوعات برویم. حتی وقتی سراغ مجموعه عکس رفتیم، متوجه شدیم که گنجینه تصاویر ایرانی ما بسیار باارزش است و گنجینه تصاویر خارجی هم ارزش های خودش را دارد. برای همین تأکیدمان بر این بود که این مجموعه ها را جداگانه ببینیم.
او افزود: در همین جهت فعلاً نمایشگاه را به گنجینه تصاویر خارجی اختصاص داده ایم تا در یک فرصت دیگر بتوانیم به گنجینه تصاویر ایرانی مان هم بپردازیم. در کنار این موضوع، تلاش می نماییم کمک نماییم گنجینه هایمان کامل تر شوند؛ یعنی آنها را امروزی تر نماییم و بتوانیم تداوم این گنجینه را هم داشته باشیم.
دبیری نژاد در رابطه با این که آیا برنامه ای برای خرید آثار جدید و گسترش مجموعه عکاسی موزه برنامه ای وجود دارد یا خیر؟ اظهار داشت: بهانه های مختلفی برای این کار وجود دارد. گردآوری و جمع آوری در موزه فقط خرید نیست. با کمک اهدا، وقف و حوزه های دیگر هم می شود، گنجینه را کامل کرد.
مدیر موزه هنرهای معاصر همینطور در جواب این که آیا در گنجینه آثاری وجود دارد که به سبب مشکلات فنی یا حفاظتی امکان نمایش آنها وجود نداشته باشد؟ بیان نمود: هم اکنون کمتر با چنین مساله ای مواجه هستیم. تقریبا می توانم ادعا کنم که ۹۰ درصد آثار این مجموعه به معرض نمایش گذاشته شده اند. البته یک سری محدودیت ها به بحث جا و مکان مربوط می شود و بعضی آثار هم به سبب تکرار موضوع، امکان نمایش پیدا نکرده اند. ما کوشیدیم از تمام هنرمندان شناخته شده در این نمایشگاه اثر داشته باشیم. مگر هنرمندانی که تعداد آثارشان زیادتر بود و از میان آثارشان تعدادی را انتخاب کردیم. در زمینه عکس، چندان با مشکل حفاظت و سلامت آثار مواجه نبودیم. البته امکان دارد محدودیت های عرفی و اجتماعی وجود داشته باشد، اما از نظر حفاظت و سلامت آثار، با این مساله خیلی مواجه نیستیم.
دبیری نژاد در رابطه با ایجاد تعادل میان دسترسی عمومی و محافظت از آثار هم اظهار داشت: نمایشگاهی که هم اکنون برگزار شده، فقط یکی از طریق های در دسترس قرار دادن آثار است. یکی از مباحثی که امروز در دنیا بعنوان اهداف موزه ها مطرح است، در دسترس قرار دادن مجموعه هاست و این فقط بوسیله نمایش صورت نمی گیرد. شما بوسیله انتشار کاتالوگ، دیجیتال سازی، آنلاین کردن و برخط کردن مجموعه ها هم می توانید این امکان را فراهم کنید که محققان به آثار دسترسی داشته باشند؛ چه بوسیله رجوع حضوری و چه از طریق های دیگر.
او افزود: نباید خدمات رسانی و مبحث در دسترس قرار دادن موزه ها را فقط محدود به نمایشگاه کرد. نمایشگاه ظرفیت محدودی دارد و پس از مدتی تمام می شود، اما با این حال باید بسمت رویکرد های جدید هم برویم؛ این که بتوانیم آثار را برخط و آنها را منتشر نماییم و منابع اطلاعاتی و پژوهشی را در اختیار مخاطبان و محققان قرار بدهیم.
رئیس موزه هنرهای معاصر تهران در رابطه با این که آیا در بین آثار این نمایشگاه، آثاری وجود دارند که به سبب ارزش یا اهمیت تاریخی شان موزه آنها را بعنوان نقاط شاخص نمایشگاه درنظر گرفته باشد؟ توضیح می دهد: بله؛ تعداد این آثار در این نمایشگاه زیاد است. یکی از آنها همان اثر «برگ سرخس» طالبوت است که از نظر قدمت، اولین اثر نمایشگاه به حساب می آید و نمونه های مشابه آن در دنیا هم قابل توجه هستند.
وی ادامه داد: یکی دیگر از نقاط جالب نمایشگاه، ۶ آلبوم است که برای اولین بار داریم آنها را نمایش می دهیم. این آلبوم ها متعلق به کشورهای فرانسه، روسیه، ژاپن و عثمانی هستند که هم دوره قاجار ما بوده اند. این آلبوم ها شامل اولین تصاویری هستند که در دنیا از این کشورها ثبت شده اند. حتی اولین عکسی که از ایرانیها در دنیا گرفته شده، یعنی دانشجویان ایرانی در فرانسه، در این آلبوم ها ثبت شده است. این مساله خودش یک منبع پژوهشی جدید است.
او مهم ترین خلأ امروز مجموعه عکاسی موزه هنرهای معاصر تهران را تداوم مجموعه، کامل کردن و امروزی شدن آن دانست.
روایتی از عکاسی با تاکید بر آثار کمتر دیده شده گنجینه
در قسمت دیگری از این برنامه با محمدرضا طهماسب پور – کیوریتور نمایشگاه «این صورت باقی» – صحبت کردیم که در ادامه مشروح آنرا هم می خوانید.
وی در ابتدا در جواب این که نمایشگاه «این صورت باقی» از کجا شکل گرفت و قرار بود مخاطب بعد از دیدن نمایشگاه با چه تصویری از تاریخ عکاسی مواجه باشد؟ اظهار داشت: ایده اصلی نمایشگاه در گروه کیوریتوریک من، خانم دکتر کامران و آقای زانیار بلوری شکل گرفت. برای اسم نمایشگاه هم به سبب آن روایتی که در کل مجموعه نمایشگاه و تصاویر نمایشگاه درنظر داشتیم، این اسم را انتخاب کردیم.
طهماسب پور در رابطه با نسبت عنوان «این صورت باقی» با مفهوم ماندگاری تصویر و ماهیت عکاسی بیان نمود: این عنوان یک اشاره ادبی دارد؛ یعنی «این صورت که باقی می ماند» و به خود عکس، مفهوم عکس و چیزی که در ادبیات ما بعنوان عکس شناخته می شود و «صورت» هم گفته می شود، اشاره دارد. یک مرتبه هم منظور کلی و ادبی از این مفهوم در انتخاب عنوان مورد نظر بوده است.
او همین طور در رابطه با معیار انتخاب آثار هم توضیح داد: ما محدودیت ها و چالش هایی داشتیم. یکی از آنها این بود که این آثار چند بار دیده شده اند. تلاش بر این بود که آثاری را که کمتر دیده شده اند یا اصلاً دیده نشده اند، در مجموعه نمایشگاه بیاوریم. بسیاری از آثاری که می بینید، به ویژه در گالری های دیگر، آثار کمتر دیده شده نمایشگاه هستند. به ویژه بخش آلبوم های قاجاری، آلبوم های قرن نوزدهمی و مجله های «کمرا ورک» که آثاری هستند که تابحال اصلاً دیده نشده اند.
طهماسب پور اضافه کرد: یک محدودیت و چالش دیگر هم این بود که از سال ۱۹۷۰ به بعد، مجموعه عکسی یا حتی نقاشی به موزه اضافه نشده و این یک چالش بزرگ بود که بتوانیم یک روایت کلی از عکاسی، به ویژه در دوران مدرن، بیان نماییم. درنتیجه تصمیم گرفتیم با آثار دیگر و بصورت بین رشته ای این کار را انجام دهیم.
بطور خلاصه، گنجینه موزه هنرهای معاصر اعتبار جهانی دارد و در واقع یک فرصت ملی برای ماست تا بتوانیم بوسیله آن با تاریخ هنر دنیا و تاریخ هنر ایران آشنا شویم. مدیر موزه هنرهای معاصر همچنین در جواب اینکه آیا در گنجینه آثاری وجود دارد که به جهت مشکلات فنی یا حفاظتی امکان نمایش آنها وجود نداشته باشد؟ طهماسب پور در ارتباط با نسبت عنوان این صورت باقی با مفهوم ماندگاری تصویر و ماهیت عکاسی بیان نمود: این عنوان یک اشاره ادبی دارد؛ یعنی این صورت که باقی می ماند و به خود عکس، مفهوم عکس و چیزی که در ادبیات ما به عنوان عکس شناخته می شود و صورت هم گفته می شود، اشاره دارد.
منبع: abnamakar.ir
About the Author
