آبنما كار: چوگان ایرانی برای دومین بار به صورت نمادین و در جمع مسئولان فرهنگی و ورزشی در قصر فیروزه اجرا و بر ضرورت احیای این بازی سنتی قدیمی تاكید شد تا توجه به این بازی سنتی بار دیگر در دستور كار مسئولان میراث فرهنگی و وزارت ورزش قرار گیرد.
به گزارش آبنما كار به نقل از ایسنا، اردیبهشت دو سال قبل و چند سال پس از ثبت جهانی پرونده ی «بازی آئینی چوگان با اسب قره باغی» توسط كشور آذربایجان و به صورت مستقل عرضه شده بود كه سازمان میراث فرهنگی و وزارت ورزش به بهانه ی ثبت ملی چوگان ایرانی بازی آئینی در زمین سواركاری مجموعه ی فرح آباد تهران بعنوان یك زمین قاجاری كه بیش از صد سالِ قبل قاجارها در آن چوگان بازی می كردند، برای اولین بار چوگان به صورت نمادین اجرا شد و حالا پس از دو سال امروز دوشنبه ۲۲ مرداد در مجموعه فرح آباد تهران (قصر فیروزه) این دفعه به بهانه ی جهانی شدن چوگان ایرانی با نام «چوگان بازی سوار بر اسب همراه با روایت گری و موسیقی» همان كاررا تكرار كردند.
هر چند مسعود سلطانی فر كه دو سال قبل بعنوان رئیس سازمان میراث فرهنگی به این زمین آمده بود امروز بعنوان وزیر ورزش و جوانان بار دیگر پای بازی چوگان ایرانی نشست، اما باید امیدوار بود كه قول و قرارهایش برای احیای این بازی را كه همان زمان هم بیان كرده بود، فراموش نكند.
علی اصغر مونسان، معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، محمدرضا داورزنی معاون ورزش قهرمانی وزارت ورزش، عبدالحمید احمدی معاون فرهنگی وزارت ورزش و حجت نظری عضو شورای شهر تهران از حاضران این بازی بودند كه در میانه ی آن از سند ثبت جهانی چوگانِ ایرانی رونمایی كردند.
برای آغاز بازی یك ساعته ی چوگان بازان ایرانی، برپایه رسم پیشكسوتان این بازی سنتی كه باید یكی از بزرگان یا پیشكسوتان گوی نخست بازی را به زمین می انداخت، قرعه به نام مونسان افتاد تا با انداختن گوی سفید به زمین بازی، آغازگر مسابقه باشد.
علی اصغر مونسان، معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری پیش از آغاز این مراسم در جمع خبرنگاران اظهار داشت: چوگان یك ورزش گروهی است و ریشه ای آیینی دارد، حتی خیلی از خصلت های ما ایرانی ها در بازی چوگان به نمایش در می ایند.
او با بیان این كه چوگان ریشه در تاریخ و تمدن ایران دارد و یكی از قدیمی ترین بازی های گروهی همراه با توپ است كه خوشبختانه به ثبت جهانی رسیده، اضافه كرد: خوشبختانه ما از تمام سهمیه هایمان در حوزه میراث ناملموس بهره برده ایم و همكاران ما در این خصوص تلاش خوبی را انجام می دهند و پرونده های خوبی را به ثبت جهانی رسانده ایم.
وی همینطور در مورد پرونده های ثبت جهانی اظهار داشت: در بحث ورزش و موضوعات مشابه، معاونت میراث فرهنگی پیگیر این اتفاقات است، هر چند سهمیه بندی برای ثبت های جهانی وجود دارد، اما به صورت مشترك بخصوص با كشورهایی كه اتفاقی مشترك با ایران دارند می توانیم از پرونده های مشترك استفاده نماییم و پتانسیل خویش را برای جهانی شدن آئین های این چنینی بالا ببریم.
مونسان تصریح كرد: با این وجود معاونت میراث فرهنگی تلاش خویش را جهت استفاده از سهمیه های مستقل برای ثبت های جهانی هم می كند.
محمد حسن طالبیان معاون میراث فرهنگی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری نیز در این آئین گرامیداشت اظهار داشت: برپایه اسناد علمی و تاریخی چوگان یكی از قدیمی ترین بازی های دسته جمعی ایرانی ها است كه حداقل از دوره ساسانیان به بعد رواج داشته و تا امروز نه تنها ادامه حیات یافته بلكه به تبع آن بازی های دیگری هم رواج پیدا كردند.
او بازی ” پلو” را سبك مدرن بازی ایرانی چوگان دانست و اضافه كرد: این بازی اكنون در سراسر دنیا اجرا می گردد و از محدودیت فراوانی برخوردار می باشند اما بازی چوگان سنتی ایرانی روایت گری و موسیقی را به همراه دارد كه آن خصوصیت منحصر به فرد چوگان ایرانی است، هرچند به چوگان ختم نمی گردد.
وی با بیان این كه چوگان با شوق زندگی روزمره مردم در ارتباط تنگاتنگ است، افزود: در همین ارتباط می توان به مشاغلی مانند خیاطان لباس مخصوص چوگان بازی، نجاران چوب دست بازی و تهیه كنندگان توپ بازی اشاره نمود.
او با اشاره به اینكه بخشی از ادبیات كلاسیك فارسی به این حوزه فرهنگی مربوط است و خیلی از شعرای ایرانی همچون رودكی و منصور حلاج در قرن سوم هجری و منوچهر آتشی در دوره معاصر همه در مورد چوگان شعر سروده اند، اظهار داشت: چوگان به علت ذات فرهنگی اش برخوردار از بینش و فرهنگ ایرانی است كه هنوز در روح و جان ایرانی ها وجود داشته و تداوم دارد.
طالبیان با بیان این كه چوگان یكی از پرونده های برجسته و شاخص ثبت جهانی در دوره خود بود، افزود: از منظر جنبه های گوناگون هنری، موسیقایی، از نمایش تا بازی نشان دهنده شكل گیری یك جریان فرهنگی با سابقه طولانی در ایران است.
وی اضافه كرد: چوگان بازی مشترك اسب و انسان است كه هماهنگی بین دو موجود زنده را برجسته می كند در فرهنگ ایرانی چوگان سمبل مردانگی و هنر خلاق انسان بود.
معاون میراث فرهنگی با اشاره به اینكه مراحل پژوهش و مستندنگاری این پرونده حدود دو سال طول كشید، اضافه كرد: پس از گذراندن دوره ۱۸ ماهه ارزیابی در بخش میراث فرهنگی ناملموس یونسكو سرانجام در دوازدهمین نشست كمیته بین المللی یونسكو برای پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس دنیا موفق به ثبت جهانی این پرونده شدیم و توانستیم در آذر ۹۶ با اكثریت آرا ۲۴ عضو كمیته در لیست معرف بشری یونسكو به ثبت برسانیم.
او تصریح كرد: آنچه مسلم است ثبت جهانی آثار نه تنها به لحاظ فرهنگی و انتقال دانش و تجربیات تاریخی، فرهنگی به نسل حاضر و آینده بسیار اهمیت دارد، بلكه علاوه بر مشخص كردن سهم ایران در ساخت تمدن جهانی، به معرفی دستاورد و نبوغ خلاق ایرانی ها در طول تاریخ به زبان های مختلف می پردازد و بطور قطع در گردشگری فرهنگی هم نقش بسزایی دارد.
وی افزود: علاوه بر اینكه به علت وصل شدن به ریشه های تاریخی فرهنگی كشور، این بازی به نسل آینده برخورد می كند، با اعتماد و تكیه برای آینده گام های استواری برمی دارد و كمتر به نسخه های غربی تكیه می كنند.
طالبیان با تاكید بر این كه هم اكنون در نقشه های جهانی چوگان بعنوان بازیِ سنتی ایرانی با موسیقی و روایتگری ویژه نقش بسته است، اضافه كرد: در این حوزه معرفی شایسته حقوق ملی و جهانی باید صورت گیرد، همینطور از این به بعد ملزم به پاسداری از این فرهنگ هستیم.
همچنین در این آئین فرهنگی هنری؛ رژه چوگان بازان، بازی نمادین تیم های برگزیده چوگان، اجرای نوازندگی موسیقی چوگان، روایت چوگان بازی پهلوانان در شاهنامه فردوسی هم اجرا و نكوداشت خادمان آیین و فرهنگ چوگان از جانب بنیاد فردوسی انجام شد.
About the Author
