روایت یک موزه از جنگ و تاب آوری جایی که هنر با بحران گفتگو می کند
به گزارش آبنما کار به نقل از خبر آنلاین به نقل از مهر، رضا دبیری نژاد رئیس موزه هنرهای معاصر تهران، درباره ی رویداد «هنر و جنگ» که در این موزه برگزار شد، عنوان کرد: مجموعه رویدادهای «هنر و جنگ» از اردیبهشت ۱۴۰۵ با هدف معرفی نسبت هنر و جنگ و بازتاب آن در آثار هنرمندان ایده پردازی شد و با تکیه بر کنشگری اجتماعی و سعی برای باز تعریف نقش موزه هنرهای معاصر تهران به عنوان نهادی برای تولید اندیشه، گفتگوی اجتماعی و دیپلماسی فرهنگی در وضعیت پساجنگ و کمک برای استفاده از ظرفیت هنر برای تاب آوری طراحی و اجرا شد. در بازه ای که سایر نهادهای موزه ای عملاً از حوزه خدمات رسانی عمومی خارج شده بودند، موزه هنرهای معاصر تهران بواسطه مجموعه برنامه های «هنر و جنگ» با استفاده از آثار گنجینه موزه و تلفیق نمایشگاه، پژوهش، آموزش، هنر اجرا، سینما، موسیقی و برنامه های مشارکتی، به تجربه ای همگانی از رویدادی فرهنگی – موزه ای در بستر بحران تبدیل شد.
موزه هنرهای معاصر؛ فراتر از یک نمایشگاه وی خاطرنشان کرد: این رویداد به گواهی تحلیل ها و بازخوردهای رسانه ای در سه سطح ملی، بین المللی و دیپلماسی عمومی موثر بوده و ایفای نقش کرده است. باتوجه به همه محدودیت های حفاظتی و امنیتی – چه برای آثار و چه برای مخاطبان – در وضعیت بحرانی و پرتنش کشور و منطقه و با درنظر گرفتن نمایش محدود آثار برای امکان اجرای پروتکلهای حفاظتی در کمترین زمان ممکن، سرسرای موزه هنرهای معاصر تهران به عنوان فضای نمایشگاهی «هنر و جنگ» انتخاب و ۵۰ اثر از گنجینه موزه هنرهای معاصر در آن نمایش داده شد.
بگفته دبیری نژاد، رویدادهای پژوهشی، اجرائی، آموزشی و تعاملی در رابطه با هر نمایشگاه هم در دیگر فضاهای موزه ای به اجرا درآمد.
وی به بازبینی کوتاهی بر دستیافته های این تجربه موزه ای پرداخت و اظهار داشت: ساختار مجموعه رویداد «هنر و جنگ» بر پایه یک روایت منسجم شکل گرفت؛ روایتی که از تجربه جهانی جنگ شروع شد و به حافظه تاریخی و فرهنگی ایران رسید. بر این مبنا ۵ نمایشگاه به هم پیوسته در جهت این مساله طراحی و اجرا شد که شامل «آثار پاپ آرت و نقد فرهنگ جنگ»، «آثار هنرمندان مدرنیست اسپانیایی»، «آثار هنرمندان چاپگر مکزیکی»، «آثار هنرمندان اروپای بعد از جنگ» و نمایشگاه حماسه نگاری ایرانی؛ «از شاهنامه تا عاشورا» بود. این ترکیب، مفاهیمی چون مقاومت، ایثار، صلح، امید و بازسازی را از نظر هنر جهان و فرهنگ ایرانی به یکدیگر پیوند داد.
تبدیل موزه از یک «مخزن آثار» به یک «نهاد فعال اجتماعی» رئیس موزه هنرهای معاصر تهران همین طور «هنر و جنگ» را صحنه گفتگوی اجتماعی به عنوان یکی از مهم ترین دستیافته های پروژه دانست و توضیح داد: افزایش نقش اجتماعی موزه در پشت این موفقیت بود. در این چارچوب، نشست های «هنر و تاب آوری»، برنامه های «هنر و میناب»، «نقشی بر میناب» و پرفورمنس «در جستجوی حقیقت در خاک جنوب» انجام شد تا هنر به بستری برای همدلی، بازسازی حافظه جمعی و گفتگو درباره ی بحران های معاصر تبدیل گردد.
وی عنوان کرد: در مجموعه «هنر و جنگ»، آموزش به یکی از ارکان اصلی پروژه تبدیل شد. برگزاری کارگاه های آموزشی، برنامه های ویژه خردسالان و نوجوانان، کارهای تعاملی، برنامه «سنگ صبور» و کارگاه فهم تعارض باعث شد مخاطبان از نقش تماشاگر خارج شده و به مشارکت کنندگان فعال در تجربه موزه تبدیل شوند.
دبیری نژاد خاطرنشان کرد: این پروژه، هنر را به نمایشگاه صرف آثار تجسمی محدود نکرد. با مروری بر تعاریف و مصداق های هنر معاصر و معاصربودگی، در کنار هنرهای تجسمی، مجموعه «سینما و جنگ»، اجرای محیطی و «موزیک تک ۴؛ صداهای جنوب»، تجربه ای چندرسانه ای و متفاوت برای مخاطبان ایجاد کرد و همین طور همزمان تلاش شد تصویری از ظرفیتهای چندگانه موزه برای کارهای فرهنگی هنری و اجتماعی منطبق با تعاریف روزآمد از موزه در جهان عرضه شود.
وی ادامه داد: در جریان سلسه رویدادهای «هنر و جنگ» مجموعه نشست های «هنر و تاب آوری» و سایر برنامه های پژوهشی، موزه را به محلی برای تولید دانش و گفتگوی تخصصی تبدیل کرد.
وقتی هنر زبان مشترک جهانی می شود دبیری نژاد، هنر را به عنوان زبان مشترک جهانی برشمرد و اظهار داشت: یکی از برجسته ترین دستیافته های مجموعه «هنر و جنگ»، تقویت جایگاه بین المللی موزه بود. در این چارچوب نمایش آثار هنرمندان برجسته اسپانیا، مکزیک، اروپا و آمریکا از طرف مراکز فرهنگی و موزه های مرتبط مورد توجه قرار گرفت و به عنوان رویکرد فرهنگی ایران در استفاده از گنجینه های هنری موجود در کشور در واکنش به جنگ پیش آمده مورد ارزیابی قرار گرفت و بهانه برای گفتگوی فرهنگی در روزگار جنگ و بعد از آنرا فراهم نمود. سفرای اسپانیا و مکزیک، بعد از بازدید از نمایشگاه، بر توسعه همکاریهای فرهنگی تاکید کردند و در مجموع این تعاملات، جایگاه موزه هنرهای معاصر تهران را به عنوان یکی از ابزارهای مؤثر دیپلماسی فرهنگی کشور باز تعریف و تقویت کرد.
وی بیان کرد: باتوجه به شرایط اضطراری ناشی از جنگ رمضان، فضاهای فرهنگی و همچون موزه ها از اواخر سال ۱۴۰۴ با تعطیلی و عدم امکان خدمات رسانی عمومی رو به رو شدند اما در اردیبهشت ۱۴۰۵ ابتکار موزه هنرهای معاصر تهران در گشایش عمومی موزه بواسطه مجموعه رویداد «هنر و جنگ»، این موزه را به یکی از پر بازتاب ترین سوژه های فرهنگی در سال ۱۴۰۵ تبدیل کرد که فراتر از فضای تخصصی هنر، در رسانه های عمومی، فرهنگی و بین المللی هم مورد توجه قرار گیرد.
رئیس موزه هنرهای معاصر تهران همین طور توضیح داد: گستره و تنوع این بازتاب ها نشان داد که پروژه علاوه بر ارزش هنری، از نظر اجتماعی، فرهنگی و دیپلماسی عمومی هم دارای اهمیت بوده است. در این بازخوانی این پوشش رسانه ای در داخل و خارج از کشور و همین طور در حوزه دیپلماسی اهمیت دارد. بر این اساس، گزارش ها و اخبار در رسانه های معتبر جهان آشکار شد. روزنامه تخصصی هنر در لندن (Art news paper ) گزارشی تحلیلی از کارهای موزه هنرهای معاصر تهران در دوران جنگ برای حفاظت آثار و کارهای بعد از جنگ منتشر نمود. خبرگزاری آسوشیتدپرس با انتشار گزارشی از نمایشگاه، به نمایش آثار ضدجنگ هنرمندان بین المللی در موزه هنرهای معاصر تهران، رویکرد فرهنگی موزه در رویارویی با موضوع جنگ و تاکید بر صیانت از گنجینه در وضعیت بحرانی پرداخت. این گزارش سپس در یورونیوز و نسخه های چندزبانه آن بازنشر شد و در دسترس مخاطبان گسترده ای در اروپا و دیگر مناطق جهان قرار گرفت.
وی ادامه داد: همین طور گزارش هایی در رسانه هایی مانند Seattle Times و شماری از رسانه های اسپانیا، مکزیک، ترکیه، هند و دیگر کشورها بازتاب پیدا کرد و باعث شد نام موزه هنرهای معاصر تهران در فضای رسانه ای بین المللی بالاتر از پیش مطرح شود. رسانه های خارجی عمدتا بر چند نکته تاکید داشتند. اول؛ استفاده از هنر به عنوان زبان مشترک برای گفتگو درباره ی جنگ و صلح، دوم؛ نمایش آثار هنرمندان برجسته آمریکایی، اروپائی، اسپانیایی و مکزیکی در تهران و سوم؛ نقش موزه در حفظ و نمایش یکی از مهم ترین گنجینه های هنر مدرن خارج از غرب و در نهایت استمرار کارهای فرهنگی موزه در وضعیت دشوار و تبدیل هنر به ابزاری برای گفتگوی بین المللی.
وقتی که هنر زخم های جنگ را می بندد دبیری نژاد همین طور درباره ی رویکرد رسانه های داخلی خاطرنشان کرد: رویکرد رسانه ای در رسانه های داخلی باعث شد مخاطبان، موزه را نه فقط به عنوان محل نگهداری آثار، بلکه به عنوان نهادی زنده و اثرگذار در رویارویی با مسایل روز جامعه بشناسند.
وی در جمع بندی غائی درباره ی رویداد «هنر و جنگ» توضیح داد: «هنر و جنگ» به عنوان پروژه ای جامع در حوزه هنر، پژوهش، آموزش، مشارکت اجتماعی، دیپلماسی فرهنگی و ارتباطات رسانه ای، توانست همه مأموریت های اصلی یک موزه معاصر را بصورت همزمان و در سه سطح از اثرگذاری محقق کند. سطح اول؛ در سطح ملی با تثبیت جایگاه موزه هنرهای معاصر تهران به عنوان نهادی اجتماعی فعالانه در مقابل مسایل روز به پاسخ گویی فرهنگی پرداخته و نقش اجتماعی موزه را توسعه بخشید. در سطح دوم یا بین المللی با معرفی ظرفیتهای هنری و حرفه ای موزه، بوسیله پوشش رسانه های معتبر جهانی، تصویر ایران در زمینه فرهنگ و هنر را تقویت کرد. و در سطح سوم یا دیپلماسی عمومی با استفاده از هنر به عنوان زبان مشترک برای توسعه تعاملات فرهنگی، افزایش اعتماد متقابل و گسترش ارتباطات بین المللی را به ارمغان آورد.
رئیس موزه هنرهای معاصر تهران در آخر اظهار داشت: این تجربه نشان داد که موزه هنرهای معاصر تهران می تواند علاوه بر صیانت از گنجینه ملی، به نهادی اثرگذار در تولید سرمایه فرهنگی و معرفی ظرفیتهای هنر در زمینه جهانی تبدیل شوپ و بر مسئولیت اجتماعی موزه به عنوان نهادی همگانی و در خدمت جامعه تأکید ورزد.
بطور خلاصه بر این مبنا ۵ نمایشگاه به هم پیوسته در راستای این مساله طراحی و اجرا شد که شامل آثار پاپ آرت و نقد فرهنگ جنگ، آثار هنرمندان مدرنیست اسپانیایی، آثار هنرمندان چاپگر مکزیکی، آثار هنرمندان اروپای پس از جنگ و نمایشگاه حماسه نگاری ایرانی؛ از شاهنامه تا عاشورا بود. در این چارچوب، نشست های هنر و تاب آوری، برنامه های هنر و میناب، نقشی بر میناب و پرفورمنس در جستجوی حقیقت در خاک جنوب انجام شد تا هنر به بستری برای همدلی، بازسازی حافظه جمعی و گفتگو درباره ی ی بحران های معاصر تبدیل گردد. در این چارچوب نمایش آثار هنرمندان برجسته اسپانیا، مکزیک، اروپا و آمریکا از جانب مراکز فرهنگی و موزه های مرتبط مورد توجه قرار گرفت و به عنوان رویکرد فرهنگی ایران در استفاده از گنجینه های هنری موجود در کشور در واکنش به جنگ پیش آمده مورد ارزیابی قرار گرفت و بهانه برای گفتگوی فرهنگی در روزگار جنگ و پس از آن را فراهم نمود.
منبع: abnamakar.ir
About the Author
