آبنما كار: حریمِ شهری یا محوطه های تاریخی تفاوتی ندارد، حالا هر دوی آنها در بنادر تاریخی بوشهر درگیر ساخت و سازهای شركت های پتروشیمی شده اند كه مجوزهایشان قوانین شهری و تاریخی را كاملا زیر پا می گذارند!
به گزارش آبنما كار به نقل از ایسنا، در حرف و ادعا، ثابت قدمیم كه «نجیرم»، «بتانه»، «دیر»، «بردستان»، «كنگ»، «گناوه» و «سیراف» خود به تنهایی حقانیت خلیج فارس كه هیچ، بلكه بخش زیادی از تاریخ ایران زمین را می سازند، اما در عمل مجوزِ ورود و حضورِ شركت های پتروشیمی و صنعتی روی محوطه های باستانی این شهرها و مناطق تاریخی، از یكدیگر پیشی گرفته اند و شركت ها جای پایشان را روی محوطه های تاریخی و حریم ِ شهری كه قانونِ مدیریت شهری هم دارد، گذاشته اند…
محمد رنجبر – فعال میراث فرهنگی – كه می گوید به چشم شاهد این ساخت وسازها در حریم های شهری كه هیچ، بلكه روی محوطه ها و بنادر تاریخی شهرهای باستانی بوشهر است، در گفت و گو با ایسنا اظهار داشت: اگر بحث تاریخی بودن بخش گسترده ای از این محوطه های تاریخی را در نظر نگیریم، بر طبق قوانین شهری و شهرسازی، ساخت وساز شركت های رده ۶ یعنی «پتروشیمی» در محدوده حریم شهری ممنوع می باشد، كاری كه هم اكنون چندین شركت پتروشیمی در حال انجام آنند و بنظر می رسد مجوزهایشان به اندازه ی سرعت كارشان قوی است.
او با بیان این كه در جریان این ساخت و سازها، تا كنون «برج خاموشان-استودان-» روی یكی از تپه های محوطه ی «بی بی خاتون» تخریب شده اند كه میراث فرهنگی تخریب كنندگان را فقط ۶۰ میلیون تومان جریمه كرد و البته آنها همچنان به كار خود ادامه می دهند، اظهار نمود: هم اكنون سومین شركت در این محدوده در حال كار است كه تا كنون برای كار خود در مساحتی حدود ۱۳۰ هكتار زمین گرفته است. كل این زمین ها در حریم شهر است، اما هیچ كس مانع كار آنها نمی شود!
او با اشاره به بعضی از نتایج تحقیقات مرحوم احمد اقتداری – یكی از پژوهشگران حوزه خلیج فارس – كه در سال ۴۰ انجام داده بود كه «این محوطه تاریخی در ۱۲ كیلومتر طول و با عرض نهایتا یك كیلومتر بوده است، چون بنادر طولی هستند»، اظهار داشت: اما امروز از این بندر تاریخی فقط چیزی حدود چهار كیلومتر در یك كیلومتر باقی مانده است.
وی به حضور باستان شناسانی مانند حسین توفیقیان و اسماعیلی جلودارزاده در این محوطه های تاریخی به خصوص در شهر باستانی نجیرم و تهیه ی گزارش هایی درباره ی آنها در طول سال های گذشته اشاره می كند و ادامه می دهد: با ارائه ی این گزارش ها قرار بود به نمایندگان مجلس نیز نامه نوشته شود، حتی مدتی نیز چند نفر به سبب انجام حفاری درا ین محوطه ی تاریخی بازداشت شدند، اما متاسفانه كانون كار ساخت شركت های ساختمانی در حال پیشرفت است.
رنجبر با بیان این كه هم اكنون، در این محوطه تاریخی به جز منطقه مسكونی، فقط دو مسجد و دو قبرستان باقی مانده است و حتی شنیده ایم برای یكی از قبرستان ها نیز سند گرفته و آنرا فروخته اند، افزود: قبل از این میراث فرهنگی اعتراض هایی نسبت به این اتفاق ها داشته، حتی زمانی یكی از مردم محلی ادعا كرد این زمین ها متعلق به اوست، چون سال ها از این زمین سنگ برداشت می كرده است، در صورتیكه آن مناطق انفال اند، یعنی چند صد سال است كه آنها دست نخورده باقی مانده اند.
هنوز در نجیرم كاوش دیرینه شناسی انجام نشده
حسین توفیقیان – عتیقه شناس محوطه های باستانی بوشهر و عتیقه شناس زیر آب – در گفت و گو با ایسنا می گوید: نجیرم یكی از مهمترین و بزرگترین بنادر تاریخی خلیج فارس در كنار سیراف و گناوه است كه از نظر گستردگی و تراكم آثار از همه بنادر دیگر بزرگتر است.
او با بیان این كه امروز چیزی حدود سه تا چهار كیلومتر پراكندگی آثار را می توان در این محوطه شناسایی كرد، اضافه می كند: فقط با قدم زدن در این بندر تاریخی، بخش زیادی از تاریخ آنرا می توان دید، به سبب بزرگی، جمعیت زیاد و تجارتِ نادری كه در گذشته داشته اند، اهمیت این بندر تاریخی كاملا مشخص است، اما متاسفانه چون هنوز ناشناخته باقی مانده كمتر كسی از ان اطلاع دارد، وگرنه این محوطه ی تاریخی چیزی كمتر از «سیراف» ندارد.
وی با اشاره به انجام بررسی های دیرینه شناسی اش در همه ی بنادر خلیج فارس تا سال ۱۳۸۸، نجیرم را نیز یكی از بنادری می داند كه در برنامه بررسی میدانی، روی آن مطالعه و سپس گزارش آن تهیه و مقاله ی آن منتشر گردید و ادامه می دهد: اما در این محوطه متاسفانه كاوش دیرینه شناسی هنوز انجام نشده است.
توفیقیان با تاكید بر این كه متاسفانه بندر «نجیرم» در محوطه ای قرار گرفته كه به سبب حضور صنایع نفت و گاز و شركت های دیگر، یك نقطه ی مطلوب جهت استفاده ی این شركت ها و ایجاد صنایع دیگر در كنار ساحل شمرده می شود، ادامه می دهد: به شكلی كه آن امروز در میان شركت های صنعتی محاصره شده و از طرف دیگر این شركت ها به مرور با توسعه ی فضاهای خود این بندر را تصرف و تخریب كرده و وارد آن می شوند.
او تاكید می كند: اگر فكری به حال این بندر تاریخی نشود، اساسا در سال های آینده چیزی از این بندر یا بنادر دیگر نمی ماند تا بخواهیم با آن حقانیت خلیج فارس را ثابت نماییم و ایرانی بودن مان را نشان دهیم.
ارتباط های نجیرم چیزی شبیه به نیویورك امروزی بوده
این عتیقه شناس با بیان این كه در این محوطه ی تاریخی به فراوانی آثار دوره ساسانی و قرون اولیه تا قرون میانی اسلام وجود دارد، ادامه می دهد: بطور فراوان سكه ها و انواع سفال های چینی در این محوطه به چشم می خورد، آثاری كه نشان دهنده روابط تجاری این بندر با بنادرچین در دوره های ساسانی و اسلامی بوده است. همین طور سكه هایی از سایر نقاط مانند هند، آفریقا وجود دارند كه این نشان دهنده ی ارتباط این بندر با تمام بنادر مطرح دنیا ست، چیزی شبیه به ارتباط های امروزی نیویورك. بدین سبب «نجیرم» از نظر تاریخی و دیرینه شناسی بسیار اهمیت دارد.
او با تاكید بر این كه نجیرم، سال های سال نیازمند انجام جستجوهای دیرینه شناسی است تا بتوان دنیایی از اطلاعات را درباره ی دریانودردی و كشتیرانی خلیج فارس از آن سایت تاریخی استخراج كرد، اضافه می كند: منافع شركتی كه این منطقه را تسخیر می كند به چند نفر می رسد، در صورتیكه این بندر برای تمام ایرانی هاست و ما حق نداریم با تاریخ خود این كار را انجام دهیم.
وی میراث فرهنگی بوشهر را بطور مشخص متولی حفاظت از این بنادر تاریخی می داند و ادامه می دهد: اما این كه چرا و چه مشكلاتی در این كار وجود دارد كه آنها قادر نیستند چلوی این تصرف ها و تخریب ها را بگیرند، باید توسط مدیرانی این استان جواب داده شود.
تخریب ها از یك سو، شبكه های تجاری سودجو از طرف دیگر نجیرم را نابود می كنند
توفیق تاكید می كند: من در جایگاه كارشناسی خود می دانم این بندر تاریخی تمام داشته های ما از تاریخ خلیج فارس است كه اگر آنها را از دست بدهیم دیگر چیزی در اختیار ما نیست، این در شرایطی است كه كشورهای منطقه به شدت مشغول اند و در سواحل خود. كار می كنند، در دیرینه شناسی زیرآب سرمایه گذاری می كنند، برای بهترین متخصصان دنیا هزینه می كنند و موزه های بزرگ درست می كنند و جالب است كه بعضی از موزه ها را با اشیای ایران پر می كنند و به نام خود می گذرانند.
این عتیقه شناس تنها مشكل نجیرم را تخریب ها محوطه های تاریخی توسط شركت ها نمی داند.
او تاكید می كند: یكسری شبكه های تجاری بین افراد سودجو به وجود آمده كه با واسطه هایی كه با كشورهای عربی به وجود آورده اند، آثار تاریخی كشور را به آنها می فروشند، این یعنی یك فاجعه برای ایران و تاریخ كشورمان.
وی با اشاره به این كه گزارش ِ جستجوهای انجام شده در این محوطه های تاریخی كه شركت های صنعتی در حال ساخت و ساز روی آنها هستند به اداره میراث فرهنگی استان و پژوهشكده دیرینه شناسی یژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری داده شده است، ادامه می دهد: مهمتر از گزارشِ كار، ارائه و معرفی این محوطه ها در چارچوب كتاب و مقاله است تا چاپ و معرفی شوند.
او با تاكید بر ضرورت وارد شدن یك خرد جمعی در این زمینه اظهار می كند: از یك سو میراث فرهنگی و مدیریت كلان میراث فرهنگی و از طرف دیگر شركت های نفتی و گازی همه ایرانی هستند، اما مگر دل شان برای تاریخ و تمدن ایران نمی سوزد، آنها نیز باید پیش از این كه، این تمدن برای همیشه خاموش شود، وارد شوند و برای نجات آن كمك كنند.
استودان محوطه بی بی خاتون در نجیرم پیش از تخریب
منبع: آبنما كار
About the Author
