آبنما كار: مدیركل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان سمنان اظهار داشت: استان سمنان از نظر تعداد، بیشترین كاروانسراهای تاریخی را در كشور به خود مختص كرده است و كاروانسراها یكی از ظرفیت های كم نظیر گردشگری در این استان محسوب می شوند.
محمد جهانشاهی در گفتوگو با خبرنگار ایسنا اضافه كرد: سمنان، استان كاروانسراهاست و بیشترین تعداد كاروانسراهای كشور در این استان قرار دارد؛ تعداد ۲۷ كاروانسرا در جاده های ۶۰۰ كیلومتری استان سمنان در راه تهران به مشهد وجود دارد و استان سمنان با این تعداد كاروانسرا، صاحب یكی از ظرفیت های كم نظیر گردشگری در كشور است.
وی افزود: مجموعه كاروانسرای میاندشت یا رباط میاندشت بعنوان یكی از بزرگترین و مهمترین كاروانسراهای منطقه شرق كشور و بعنوان بزرگترین كاروانسرای جاده ابریشم در كیلومتر ۴۰ جاده میامی- سبزوار در محور ترانزیتی تهران – مشهد واقع شده است.
وی افزود: این كاروانسرا امروزه شامل سه كاروانسرا، شامل یك كاروانسرای شاه عباسی صفوی در ضلع غربی و دو كاروانسرای قاجاری در ضلع میانی و شرقی است، این سه كاروانسرا از دو دوره تاریخی مختلف در امتداد غرب به شرق، در كنار یكدیگر قرار گرفته اند. بر سردر كاروانسرای میانی، كتیبه ای منظوم به تاریخ 1290 است؛ و بر سردر كاروانسرا غربی، كتیبه ای از تعمیرات سال 1291 خبر می دهد.
مدیركل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان سمنان افزود: كاروانسرای غربی این مجموعه در دوره صفویان در راه جاده ابریشم راه اندازی و برای امنیت آن در برابر حملات راهزنان، دو قلعه، یك چاپارخانه، یك كبوترخانه در جوارش بنا شد. محمد حسن خان اعتمادالسلطنه، مولف آگاه الشمس به وجود تلگراف خانه در این قلعه اشاره نموده است.
وی ادامه داد: در دوره قاجاریان، جاده ابریشم اهمیت گذشته را نداشت؛ ولی كثرت زوار و مسافران مشهد سبب تردد بسیار در این راه بود و كاروانسرای صفوی گنجایش آن جمعیت را نداشت، به همیت علت، كاروانسرای دیگری در سوی شرقی آن ساختند و بعد از مدت كوتاهی، فضای میانی این دو خود به كاروانسرایی بدل شد.
جهانشاهی تصریح كرد: محمد حسن خان اعتمادالسلطنه، مولف آگاه الشمس در توصیف این سه كاروانسرا نوشته است كه در این مجموعه و بیرون آن، بیست هزار نفر می توانند اقامت كنند. جهانگردان و مستشرقان بسیاری در این كاروانسرا اقامت و در سفرنامه های خود به آن اشاره كرده اند. هانری رنه د آلمانی، این مجموعه را بزرگترین كاروانسرای راه مشهد- تهران دانسته و نوشته است كه در این كاروانسرا، مانند شهر، دكان های قصابی و نانوایی و سراجی و غیره وجود دارد و چند دلاك و پینه دوز سر مسافران را اصلاح و پاپوش آنان را تعمیر می كنند. در سفرنامه خراسان و كرمان، تألیفی به سال 1321 آمده كه در اینجا تلگراف خانه دولتی دایر بوده است.
وی خاطرنشان كرد: كاروانسرای صفوی میاندشت با مساحتی در حدود 2100 مترمربع كاروانسرایی كوچك به حساب می آید. در این بنا، اسطبلها به دور حجره ها و ایوانها و ایوانچه ها و حیاطی كم وسعت حلقه زده اند. در میانه جبه های حیاط، چهار ایوان قرار دارد. دو ایوان شرقی و غربی در دو سوی محور فرعی حیاط از رخ بام كلی حیاط بالاتر رفته اند و جلوه بیشتری دارند، در بخش شرقی مجموعه، كاروانسرایی بزرگ با مساحتی بیشتر از 8800 مترمربع واقع است كه از قرارگیری ایوانها و ایوانچه ها و حجره ها و سپس اسطبلها بر گرداگرد حیاطی وسیع شكل گرفته است. ایوان میانه هر ضلع اندكی رخ بام كلی حیاط را شكسته است.
مدیركل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان سمنان اضافه كرد: كاروانسرا میانی این مجموعه در واقع حاصل اتصال دو كاروانسرای صفوی و قاجاری است و ورودی این دو كاروانسرا به آن باز می گردد. این بنا، كه در واقع پیش ورودی این دو بناست، كاروانسرایی ناقص است. صحن بسیار وسیع این بخش از سه طرف با ردیف ایوانچه ها محصور و در ضلع چهارم (غربی)، به كاروانسرای صفوی و قسمتی از قلعه مجاور آن محدود است.
جهانشاهی خاطرنشان كرد: این مجموعه سه آب انبار هم دارد، دو آب انبار بدون هیچ نظمی در حیاط میانی و سومی در خارج مجموعه، در نزدیك ورودی همین حیاط واقع است. از دو آب انبار حیاط، یكی صفوی است و هم زمان با كاروانسرای غربی راه اندازی شده و دیگری قاجاری است. غلامحسین خان افضل الملك، در سفرنامه خراسان و كرمان آورده كه، آب انبار صفوی آب بهتری داشته است.
About the Author
