آبنما كار: در بررسی دیرینه شناسی و گمانه زنی به منظور تعیین حریم محوطه های محدوده روباهك – دزك سراوان ۱۰ محوطه از عصر مفرغ تا دوره اسلامی شناسایی و تعیین حریم شدند.
به گزارش آبنما كار به نقل از ایسنا، به نقل از روابط عمومی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، مهدی مرتضوی – سرپرست هیأت دیرینه شناسی – با بیان این خبر اظهار داشت: روباهك نام معروف ترین محوطه محدوده مورد مطالعه طرح «بررسی دیرینه شناسی و گمانه زنی به منظور تعیین حریم محوطه های محدوده روباهك – دزك سراوان»است، كه تپه روباهك شواهد سفالی عصر مفرغ را در خود دارد كه بعنوان قدیمی ترین و معروفترین محوطه در میان ده محوطه مورد مطالعه در این محدوده به حساب می آید.
او وجه تسمیه این محوطه را به واسطه ی زیست روباه در اطراف این محوطه كه در زمان فعالیت میدانی باستان شناسان در محوطه دیده می شدند، دانست و اضافه كرد: كار میدانی حاضر در محدوده ای با وسعت تقریبی ۶۰۰ هكتار در بین سراوان و روستای احمد آباد از طرفی و روستاهای دزك و كولو از سوی دیگر در ۴۵ روز صورت گرفت.
مرتضوی با اشاره به این نكته كه در این فعالیت میدانی ابتدا در یك مرحله بررسی و شناسایی ۱۰ محوطه از عصر مفرغ تا دوره اسلامی شناسایی شد، اظهار داشت: سپس تمامی این محوطه ها با حفر حدود ۱۰۰ گمانه تعیین حریم شدند. به نظر می آید تعدادی از محوطه ها از نوع كمپ سایت مشابه نمونه های امروزی در همین منطقه كه در كپر زندگی می كنند، باشند.
این دیرینه شناس با اشاره به اینكه وجود رسوبات سیلابی در بعضی از محوطه ها گروه دیرینه شناسی را وادار كرد تا بعضی از گمانه ها را تا عمق بیش از سه متر حفر كند وافزود: مرحله بعدی بررسی محوطه بود كه به منظور درك بهتری از پراكندگی ادوار فرهنگی بر مبنای شواهد سطحی صورت گرفت.
وی اظهار داشت: با عنایت به دو فاكتور اندازه و میزان دخالت انسانی در این محوطه ها سه نوع استراتژی برای بررسی شامل بررسی سیستماتیك در دو محوطه، بررسی طبقه ای شامل دو نوع منظم و غیرمنظم در چهار محوطه و بررسی غیر احتمالی در چهار محوطه درنظر گرفته شدو در همه ی این محوطه ها روش نمونه برداری از نوع غیراحتمالی بوده است.
او در ادامه یكی از فعالیت هایی كه در این كار میدانی انجام شد را شناسایی و بررسی غیراحتمالی قنات های محدوده مورد مطالعه اعلام نمود كه در چندین رشته پراكنده شده بودند.
رییس هیأت دیرینه شناسی با اشاره به این نكته كه در كنار بعضی از قنات ها سفال هایی متعلق به دوران اسلامی كشف شد، بیان كرد: هر چند تاریخ گذاری این محوطه نیازمند مطالعات دقیق تری است، اما شواهد موجود گویای فعال بودن این قنات ها از قرون میانی اسلامی تابحال بوده است.
مرتضوی با بیان این كه مرحله پایانی كار تهیه نقشه توپوگرافی محوطه ها با دستگاه توتال استیشن بود كه در درك بهتر موقعیت محوطه ها، نحوه قرارگیری و ارتفاع بسیار مناسب می باشد، اضافه كرد: به نظر میرسد محدوده مورد مطالعه حداقل و بر مبنای شواهد موجود از عصر مفرغ تا دوران معاصر كه روستای دزك نماد زنده آن است، فعال بوده است.
او با اشاره به شواهد موجود كه دو نوع استقرار دائمی و موقت در محدوده را شامل می شود، اضافه كرد: حدودا این نوع از استقرار های انسانی امروزه در محدوده قابل مشاهده هستند. یكی از اشكالات این طرح دخالت های گسترده انسانی در محدوده مورد مطالعه است.
وی با ابراز تأسف از اینكه بعضی از محوطه ها به بهانه فعالیت های كشاورزی و عمرانی تخریب شده اند و بعضی از آنها با سنگچین كردن محدوده محوطه مورد تعرض قرار گرفته اند، اضافه كرد: این پروژه كمك نماید تا با تاكید بر تعلق این محوطه ها به میراث فرهنگی، از آنها به خوبی حراست و محافظت گردد.
او اظهار داشت: متاسفانه محوطه هایی مانند محوطه های مهرگان، تپه سنگی احمد آباد، كهنوك، شاه مردان و نخلستان در فعالیت های ساختمانی درون عرصه به شدت دچارآسیب های جبران ناپذیری شدند كه این انتظار از میراث فرهنگی سراوان می رود كه با مدیریت قاطع مانع از دخل و تصرف های بیشتر و تخریب محوطه ها شود.
شهرستان سَراوان یكی از شهرستان های استان سیستان و بلوچستان در جنوب شرق ایران است. مركز این شهرستان شهر سراوان است كه در منتهی الیه شرقی ترین نقطه كشور واقع است و به زادگاه خورشید ایران شهرت دارد.سراوان نخستین نقطه در كشور است كه خورشید در آن طلوع می كند به صورتی كه طلوع و غروب خورشید در سراوان با طلوع و غروب خورشید در غربی ترین شهر كشور یك ساعت و ۱۷ دقیقه اختلاف دارد از این رو به زادگاه خورشید ایران معروف است.
دزك نام روستایی در دهستان حومه بخش مركزی شهرستان سراوان قرار گرفته است كه بواسطه مسجد جامع اش با سبك معماری خراسانی معروف است.نزدیكی این روستا به شهرستان سراوان گاهی این تصور را بوجود می آورد كه گویا این روستا یكی از محلات سراوان باشد.
وجود نخلستان های مختلف در درون و اطراف این روستا، زیبایی خاصی بدان بخشیده است. شاید به جرات بتوان گفت شكل گیری و تداوم سكونت در این روستا كه پیشینه آن به هزاره سوم قبل از میلاد می رسد عموما به واسطه غنای محیطی آن بوده است.
About the Author
