ثابت پاسال هنوز به راه های نجات فكر می كند دست قوی بخش حقوقی میراث برشانه ی ثابت پاسال

به گزارش آبنما كار «بعضا شنیده ام می گویند چون پیشینه ˮبناˮ به فلان شخص برمی گردد بنا بر این قابلیت حفظ و نگهداری ندارد. این یعنی چون فلان بنا منتسب به خاندان چنگیزخان مغول است باید تخریب شود یا چون برخی از افرادی كه حتی تاریخ قضاوت های بسیار بدی در موردشان داشته اما در جوار اماكن متبركه ما دفن شده اند، باید تخریب شوند؟!»
به گزارش آبنما كار به نقل از ایسنا، عمارت تاریخی «ثابت پاسال» را بزرگترین خانه ی تهران می نامند، بنایی با ۱۲ هزار متر مربع مساحت كه به واسطه طرح هایی كه مالكِ بنا پیش از ثبت ملی به میراث فرهنگی نمایش كرده، احتمال بالا آمدن برجی هم قد و طراز دیگر ساختمان های اطراف آن دور از ذهن نیست.
بُرجی كه گاهی گفته می شود می تواند جای بنای اصلی كه در آخرین صحبت ها نسبت به موزه شدن آن توافق شده بود، بالا بیاید.

از طرف دیگر از چهار سال پیش تا امروز گاهی اوقات نام بزرگترین خانه تهران سر زبان ها می افتد و با چندین اعتراض و آگهی از طرف دوستداران میراث فرهنگی و رسانه ها بار دیگر صداها خاموش می شوند.
این بنا در ۳۱ خرداد ۱۳۹۶ یعنی در هفته میراث فرهنگی در لیست آثار ملی به ثبت رسید و همان زمان مهدی چمران، رئیس وقت شورای شهر تهران اظهار داشت: «می خواستند در این عمارت مجتمع تجاری بسازند و بلندمرتبه سازی كنند، اما پیشنهاد دادیم در آنجا مركز فرهنگی و مذهبی ساخته شود یعنی مسجد بسازند. البته باید در این مكان، بخش تجاری هم فعال شود تا بتواند هزینه های خودرا دربیاورد.»

اما آخرین خبرها و اظهار نظرها بر طبق نقشه های نمایش شده به اداره كل میراث فرهنگی استان تهران، حرف دیگری داشتند: «در فضای خالی حیاط این بنا به سمتِ غربِ آن طرح ساخت برجی ۱۴ طبقه وجود دارد.»
در واقع نهم خرداد سال قبل و پیش از تصویب ثبت این بنای تاریخی، سپیده سیروس نیا، معاون وقت میراث فرهنگی استان تهران به ایسنا اعلام نموده بود كه «براساس توافق انجام شده میان میراث فرهنگی استان تهران و مالك عمارت ثابت پاسال، این خانه تاریخی پابرجا می ماند و در كنار آن یك مركز اقامتی ایجاد می شود، دراین بنا اصل عمارت حفظ و مرمت می شود اما با فاصله ای به اندازه عرض معبر عمارت تا دیواره خیابان جردن (آفریقا) یك هتل در بخش شمال غربی “ثابت پاسال” ایجاد می شود.»

براساس دستور قضایی هر ماه «ثابت پاسال» را بررسی می كنیم
ابراهیم شقاقی – مدیر كل دفتر حقوقی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری كه در ایام گذشته در جلسه ای با حضور اعضای میراث فرهنگی و برخی مالكان ثابت پاسال از این پرونده به نفع میراث كشور دفاع كرده و موضع سازمان را مخالفت باساخت و ساز اعلام نموده است، درباره ی روال پرونده ثابت پاسال از ابتدا تا امروز و وضعیت امروز آن به ایسنا توضیح می دهد.
مدیر كل دفتر حقوقی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری می گوید: كاخ “ثابت پاسال” با خاصیت های معماری خاص خود فقط دو نمونه در كل جهان دارد یكی در عراق بوده كه متاسفانه در جنگ اخیر از بین رفته است و دیگری بنای كاخ «ثابت پاسال» در تهران كه به لحاظ معماری در رده آثار معاصر فاخر و ثمین و ویژه است و جزو ارزش های معماری و هنری شناخته شده قرار دارد.
او با تاكید بر این كه سازمان میراث فرهنگی در سال ۱۳۹۵ نسبت به ثبت این اثر تاریخی اقدام نمود، ادامه می دهد: مالك این بنا در شكایتی كه به شعبه دهم دیوان عدالت اداری ارسال كرده، درخواستِ خروج از ثبت این اثر فاخر معماری را داده است. هفت ماه قبل كه برای این پست انتخاب شدم، احساس كردم كه امكان دارد بنا در معرض خطر یا تخریب قرار گیرد بدین سبب برای پیشگیری از این اقدام یك شكایت كیفری انجام شد كه مرجع رسیدگی آن «حسن حاجیلو» – دادیار شعبه اول ناحیه ۳۷ دادسرای عمومی انقلاب – است كه به خوبی و با جدیت بر طبق دستوراتی كه داد امروز به سوژه پرونده رسیدگی می كنند.
وی با اشاره به این كه تا كنون دو سه مرتبه از این محل به همراه پلیس امنیت بازدید و گزارش های آن نمایش شده اند، همین طور یك بیل مكانیكی كه می توانست برای آن بنا خطرآفرین باشد، با دستور دادیار و مقام قضایی از آنجا خارج شد، همین طور چند نقطه در اطراف خانه كه گمانه زنی شده بود باز به دستور مقام قضایی به حالت اول برگردانده شد، اضافه می كند: هم اكنون این اثر تاریخی – معماری با نظارت و دستور كیفری دادیار شعبه اول ناحیه ۳۷ قرار دارد، دستور این طور بود كه هر ماه به همراه پلیس امنیت یك نفر به نمایندگی اداره حقوقی و معاونت سازمان میراث فرهنگی و یك نفر به نمایندگی مالك از محل بازدید كنند تا اگر دخل و تصرف و تستی صورت گیرد، به سرعت جلوی آن گرفته شود.

مالك ثابت پاسال درخواست خروج از ثبت خانه را دارد
او با اشاره به برگزاری جلسه ی دادرسی در چند روز قبل با حضور وكلای مالك، كارشناسان اداره میراث فرهنگی استان تهران و كارشناس حقوقی این اداره كل و سازمان میراث فرهنگی در این زمینه، ادامه می دهد: سازمان میراث فرهنگی با پیشنیه ای كه از قاضی این پرونده نسبت به تاكیدهای او برای حفاظت از آثار تاریخی شنیده است، امیدوار است تا وی با دفاعیاتِ انجام شده، همین طور نسبت به صحبت های فنی كه انجام شده، دادخواست مالك در خصوص خروج از ثبت را ابطال كند و نگرانی اهالی فرهنگ و علاقمندان به حوزه هنر و معماری كه اذهان عمومی را به خود مشغول كرده است، برطرف كند.
وی توضیح می دهد: قبل از این صحبت از نامه ای بود كه از دفتر مقامات بالاتر درباره ی این خانه ارسال شده بود و بر طبق آن اعلام شده بود حق هیچ گونه ساخت وساز در این مجموعه وجود ندارد، مضاف بر این كه محدوده مورد بحث به خیابان جهان كودك منتهی می شود كه تحمل هیچ بار ترافیكی اضافه را ندارد، این در شرایطی است كه گفته می شود مالك می خواهد بنای فعلی را حفظ و در فضای باقی مانده، هتلی چند ستاره و Vip بسازد، در این صورت برای تأمین امنیت آن باز هم بار ترافیكی مضاعفی ایجاد می شود.
او تاكید می كند: در سنوات گذشته، مكاتباتی بین مراجع دستگاه های مختلف ردوبدل شده است، اما خداراشكر هم اكنون، شهرداری تعامل خوبی با میراث فرهنگی دارد و در موارد زیادی با همكاری میراث فرهنگی از تخریب آثار جلوگیری كرده است.

دستور مقامات بالا، حفظ ثابت پاسال است
وی با بیان این كه شنیده است از مقامات بالاتر دستورات خیلی خوبی برای تثبیت حفظ و تخریب نشدن بنا صادر گردیده است، اضافه می كند: دستورِ دخل و تصرف نكردن در این بنا از طرف مقامات بالاتر صادر گردیده است، البته این موارد در پرونده محرز و موجود است و این موارد به قاضی باز منعكس شده است، بدین سبب حالا در حال تنظیم مجدد نامه ای به قاضی شعبه ده دیوان عدالت اداری هستیم كه مسائل را با مستندات بیشتری به او نمایش دهیم، شهرداری باز می تواند با عنایت به حساسیت منطقه ای و بار ترافیكی از ساخت وساز بیشتر در این منطقه جلوگیری نمایند، همین طور با عنایت به حجم سنگین بار ترافیكی خیابان آفریقا چنین كششی در آن محله وجود ندارند و شهرداری باز تابحال اقدام به صدور پروانه و مجوزی برای ساخت وساز نكرده است.
شقاقی با بیان این كه رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری چند روز پیش باز در مصاحبه ای در جمع خبرنگاران نسبت به انجام نشدن هیچ گونه دخل و تصرف یا احتمال خروج از ثبت این بنای تاریخی تاكید كرده و می گوید: اساسا هیچگونه دخل و تصرفی در عرصه صورت نمی گیرد، این نشان داده است كه معاون رئیس جمهور برای موضوعات میراث فرهنگی ارزش خاصی قائلند و تمام موارد را در قالب قانونی و مجدانه پیگیری می كند.
او با تاكید بر حمایت ارگان هایی مانند شورای شهر و شهرداری از این مساله از منظر شهری و حتی میراثی، بیان می كند: از طرف دیگر همكاریهای خوبی باز بین دستگاه های اجرایی وجود دارد كه شهرداری بعنوان متولی امر حفاظت از داشته های شهری كه شامل داشته های میراثی، تاریخی، هنری و معماری است، به مسئله ورود كند، هر چند خوشبختانه شهردار فعلی تهران، قبل از این بر مسند شورای عالی معماری بود و در آن زمان اگر به مكاتبات اش نگاهی بیندازیم موضع صریح او را درباره ی ثابت پاسال به خوبی می بینیم، بدین سبب امیدواریم كه شهردار تهران باز با عنایت به حساسیت های شهر و موضوعات شهری به این مسئله ورود پیدا كند، اسناد و مدارك متقنی را در اختیار دیوان عدالت اداری بگذارد و دلیلهای حفظ كارشناسی این بنا و همین طور دلیلهای اجازه ندادن برای ساخت و ساز را بیان كرده و از میراث فرهنگی شهر حمایت كند.
مدیر كل حقوقی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری می گوید: معتقدم با عنایت به دفاعیاتی كه تا كنون از این بنا صورت گرفته و گزارش های مفصلی كه در اختیار قاضی گذاشته ایم، حكم ابطال خروج از ثبت بنا صادر شود.
او حضور آیت الله رئیسی در ریاست قوه قضاییه را با عنایت به تجربه ی وی در تولیت آستان قدس رضوی بعنوان بزرگترین مركز فرهنگی مذهبی ایران كه مجموعه آستان آثار فرهنگی، هنری، تاریخی، مذهبی و معماری آستان قدس را باز در اختیار دارد و به بهترین شكل از آنها نگهداری می شود مانند موزه ملك ادامه می دهد: امیدواریم كه وی باز از حفظ داشته های معماری، هنری و فرهنگی حمایت كنند و با دستوراتی كه می دهد، این مساله ختم به خیر و دل دوستداران فرهنگ و هنر شاد شود.
شقاقی شورای عالی معماری را یكی از حامیان اصلی میراث فرهنگی تا امروز معرفی می كند و می گوید: این شورا همیشه مصوبات خوبی درباره ی حفاظت از بافت ها، بناها و محوطه های تاریخی و فرهنگی و بافت های تاریخی مانند مشهد و شیراز داشته است، همین طور درباره ی كاخ ثابت پاسال باز این بود، مضاف بر اینكه شورای عالی بر حفظ داشته های شهری در قالب طرح تفصیلی همیشه تاكید می كند.

برخی می گویند فلان بنا به خاطر مالك اش باید تخریب شود
مدیر كل دفتر حقوقی سازمان میراث فرهنگی ادامه می دهد: من گاهی شنیده ام كه نمایندگان مالك می گفتند چون پیشینه بنا به فلان شخص برمی گردد، قابلیت حفظ و نگهداری ندارد، مگر ما برای حفظ آثار تاریخی به مالك كار داریم؟ آیا تخت جمشید صرفا به سبب دستور ساخت از طرف پادشاهان هخامنشی مهم است؟ تكلیف سیر هنری، معماری، فرهنگی و جریانات تاریخی آن بنا چه می شود یا فرضا چون فلان بنا منتسب به خاندان چنگیزخان مغول است باید تخریب شود یا چون برخی از افرادی كه حتی تاریخ قضاوت های بسیار بدی در موردشان داشته اما در جوار اماكن متبركه ما دفن شده اند، باید تخریب شوند؟!
وی با اشاره به این كه برای ما فرهنگ، هنر، معماری و داشته های تاریخی اهمیت دارد، نه شخص، تاكید می كند: بناها شخصیت مستقل حقوقی از مالكان خود دارند. این صحبت درست مانند وضعیت حوزه ی هنری در خیابان سمیه است. مگر كسی به پیشینه افرادی كه قبلا به بنا رفت و آمد داشته اند، كاری دارد؟ حالا حوزه هنری مركز فعالیت هنرهای اسلامی است، هم بنا حفظ شده و هم كاركرد فرهنگی، هنری و اجتماعی خودرا در قالب نظام دارد، بدین سبب بناها به لحاظ معماری، هنری و تاریخی ثمین هستند.
شقاقی می گوید: من از همه كارشناسان، متخصصانِ فرهنگ دوست و هنردوستان و ارگان ها و سازمان های مربوط درخواست می كنم از موضع سازمان میراث فرهنگی دفاع كنند چون قاضی، فردی است كه برمبنای اطلاعات و اسنادی كه به او داده شده در قالب قانون تصمیم گیری می كند.