مراقب باشید؛ خانه امام جمعه، سرنوشت عمارت مسعودیه را پیدا نكند

آبنما كار: به تازگی صندوق احیا و بهره برداری از آثار تاریخی در مزایده ای كه مدتی پیش منتشر كرد، نام نفیس ترین خانه تهران را هم در فهرست خود قرار داد و كاربری پیشنهادی خانه امام جمعه را ˮفرهنگی _ پذیراییˮ عنوان كرد! اقدامی قابل توجه كه هنوز معاون میراث فرهنگی استان تهران هم نسبت به انجام آن در شوك است.
به گزارش آبنما كار به نقل از ایسنا، بنابراین محسن شیخ الاسلامی – معاون میراث فرهنگی اداره كل میراث فرهنگی استان تهران – در نشست خبری خود روز سه شنبه هفتم اسفند كه قرار بود دستاوردهای یك سال قبل این معاونت را توضیح دهد، در گفتگو با خبرنگاران مجبور شد تا نسبت به وضعیت نامناسب بعضی از آثار تاریخی پاسخگو باشد.
او اظهار داشت: اخیراً صندوق احیا در مزایده بناهای تاریخی خود با بیان نام خانه امام جمعه در فهرست انتشار یافته در یك آگهی رسمی كاربری پیشنهادی آنرا فرهنگی پذیرایی اعلام نمود این كاربری برای خانه امام جمعه بعنوان نفیس ترین بنای شهر تهران اصلاً مناسب نمی باشد.
وی با اشاره به اینكه هم اكنون یك گروه برنده مزایده این خانه تاریخی شده است، افزود: مقرر است بحث نظارت، مرمت و چگونگی بهره برداری به عهده صندوق احیا باشد، در این میان گویا قرار بوده، اداره میراث فرهنگی استان تهران بعنوان مالك، فقط خانه را برای واگذاری آماده كند، شاید میراث فرهنگی استان تهران یك دستگاه بوده كه بگوئیم نمی دانیم چطور از آن محافظت نماییم و همه كارها را به آنها بسپاریم.

تعریف نادرست برای كاربری نفیس ترین بنای تاریخی تهران
شیخ الاسلامی وظیفه ی صندوق احیا را واگذاری بناهای تاریخی تهران دانست و اضافه كرد: مشخص است كه صندوق احیا با نگاه اقتصادی، مزایده ها را برگزار می نماید، اتفاقی كه معتقدیم كاملاً اشتباه است، چون ابعاد فرهنگی مدنظر قرار نمی گیرند، وقتی تعریف كاربری فرهنگی – پذیرایی برای خانه امام جمعه كه همچون بناهای نفیسِ تهران است، انجام می شود، كاملاً مشخص است كه تعریف این كاربری نادرست است.
معاون میراث فرهنگی تهران با بیان این احتمال كه شاید سرنوشتی مانند عمارت مسعودیه در انتظار خانه امام جمعه باشد، اضافه كرد: همان افرادی كه عمارت مسعودیه را كارشناسی كرده بودند حالا خانه امام جمعه را هم كارشناسی و برای آن كاربری فرهنگی – پذیرایی تعریف كرده اند، این در شرایطی است كه این خانه یكی از معدود نفایس شهر تهران است.
وی با اشاره به كارگروهی كه قبل از این وظیفه ی مشخص كردن نفایس را داشت، افزود: امروز دیگر مرجعی در این زمینه وجود ندارد، هر چند با عنایت به برگزاری برخی مزایده ها توسط صندوق حفظ و احیا، به نظر می آید از دید این مؤسسه هیچ اثر نفیسی در كشور وجود ندارد.
او همینطور درباره ی مالكیت این خانه ی تاریخی اظهار نمود: سال هاست خانه امام جمعه تهران در تصرف میراث تهران است، هرچند از سال ها قبل بخش شرقی عمارت محل سوال و مناقصه بین میراث فرهنگی و آموزش و پرورش بود كه تابحال به شكایت و موضوعات قضائی نرسیده است.

به مرور نام خانه قوام الدوله از فهرست بازدیدهای گردشگران حذف شد
شیخ الاسلام در ادامه به مبحث خانه «قوام الدوله» در ابتدای كوچه میرزا محمود وزیر اشاره نمود و اظهار داشت: در خانه ی این بنای تاریخی كه چند سال است اختیار مؤسسه ی ایكوموس قرار دارد، به روی بازدیدكنندگان بسته است این در شرایطی است كه مالكیت این بنا با میراث فرهنگی است. هر چند باید اظهار داشت كه البته واگذاری این خانه از این جهت كه ایكوموس بعنوان مجموعه ای فرهنگی – عمومی در آن فعالیت می كند و نگهداری آن به خوبی انجام می شود، خوب است، اما آنها اجازه ندارند در خانه را به روی بازدیدكنندگان ببندند، خانه ی قوام الدوله یك اثر ملی است، باید درباره ی خصوص چگونگی انجام بازدید عموم جامعه و دانشجویان از این بنای تاریخی تجدیدنظر شود، چون به مرور و ناخواسته نام این خانه از فهرست بازدیدهای گردشگران حذف گردیده است.
او با اشاره به خانه تاریخی مهربان، روبه روی خانه قوام الدوله كه امروز به دفتر بافت های تاریخی شهرداری تهران تبدیل گشته است، اظهار داشت: این بنای تاریخی با وجود آنكه تبدیل به مركز فعالیت های یكی از بخش های فعال در حوزه میراث شده اما درهایش به روی بازدیدكنندگان باز است، این در شرایطی است كه امكان بازدید از خانه قوام الدوله كه ایكوموس در آن ساكن است وجود ندارد هر چند در ایكوموس بودن این خانه بهتر از واگذاری دوباره آن به یك بخش دیگر است اما ایجاد انحصار و در اختیار افراد خاصی قرار گرفتن این بنای تاریخی درست نیست.

درخواست تجدیدنظر برای حكم كارشناس ثبت پرونده كاخ گلستان كردیم
معاون میراث فرهنگی استان تهران، همینطور درباره ی روند پرونده ی حقوقی ساخت وساز انجام شده در حریم كاخ گلستان، هم اظهار نمود: میراث فرهنگی شكایتی از مالك و شهرداری منطقه ۱۲ به دادستانی فرهنگ و رسانه شعبه ۹ انجام داد كه برای این پرونده دو كارشناس تعیین شد. نظر كارشناس رسمی دادگستری در حوزه میراث فرهنگی آن بود كه ساخت و ساز در مجاورت كاخ گلستان كه همچون میراث جهانی ایران است تا ارتفاع ۷.۵ متر امكان پذیر است و اجازه ساخت و ساز دارد. اما مجوز و پروانه صادر شده ۱۰.۵ متر با دو طبقه زیرزمین است كه البته مالك حالا از این ارتفاع هم تخطی كرده و همچنان به كار خود ادامه می دهد.
او با بیان این كه حالا ارتفاع ستون های این ساختمان در حال ساخت كه همچنان به فعالیت خود ادامه می دهد ۱۱ متر و ۷۰ سانتی متر است، اضافه كرد: با عنایت به روندِ ساختِ آن بنا، احتمالاً ارتفاع آن به ۱۳ متر هم می رسد كه همه ی اینها تخلف از ضوابط مصوب است.
وی تصریح كرد: تا زمانی كه رأی دادگاه درباره ی این پرونده صادر نشود، نمی توانیم جلوی كار را بگیریم و این ساخت و ساز در مجاورت میراث فرهنگی ادامه دارد.
او همینطور به نظر كارشناس رسمی دادگستری در حوزه ثبت اشاره نمود و اظهار داشت: میراث فرهنگی اعتراضاتی درباره ی تصرف مالكیت داشت و اعتقاد دارد كه ۱۳ متر از بخشی كه در آن ساخت و ساز انجام می شود در تملك دولت و با نمایندگی میراث فرهنگی (كاخ موزه گلستان) است كه البته این امر از سوی كارشناس رسمی دادگستری رد شد، اما ما تقاضای تجدیدنظر داده ایم.
شیخ الاسلامی درباره ی مجازاتِ متخلفان این پروژه هم بیان كرد: بر مبنای شنیده ها گفته می شود واحد حقوقی سازمان میراث فرهنگی از شورای فنی تهران، مدیركل میراث فرهنگی و معاون میراث فرهنگی وقت شكایت كرده و آنها را مقصر این تخلف ها دانسته است، اما این بحث را باید معاونت حقوقی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری تائید كند.

باید پوسته ی نمای سرای فرد شیشه، بازسازی شود
معاون میراث فرهنگی اداره كل میراث فرهنگی استان تهران درباره ی وضعیت سرای «فرد شیشه» هم بیان كرد: بخشی از نمای غربی بنا به بهانه استقامت بخشی تخریب شد، هر چند آن ثبت اضطراری شده بود، البته مقرر است بر مبنای طرح های اولیه موجود پوسته ای كه از روی نما برداشته شده، بازسازی شود.
به نقل از وی، در واقع یك پوسته به بهانه ی تزئینات آجركاری برداشته شده است كه باید آن بازسازی شود. هر چند تمایل اصلی مالك هم تخریب كامل بنا و ساخت پاساژ است، اما میراث فرهنگی نمی تواند اجازه ی چنین كاری را بدهد.

عین به عین ساختن، یعنی ساختِ یك شهرك سینمایی!
شیخ الاسلامی در پاسخ به صحبتِ خبرنگاری درباره ی «عین به عین» ساختن این بنا، تصریح كرد: نمی توان این بنا را عین به عین ساخت بلكه می توان آنرا بازسازی كرد. به مالك اعلام كردیم كه باید بازسازی كند و از تخریب بیشتر جلوگیری شود. در این میان شهرداری از ما طرح بازسازی خواست كه برای این كار اعتبار نداریم در نهایت هم به این نقطه می رسیم كه مالك باید به دنبال كار باشد و پروسه تصویب طرح تحقق یابد كه تابحال چنین موردی محقق نشده در و اقع می توان گفت عملاً هیچ كاری انجام نشده چون كه اعتبارات لازم را در اختیار نداریم.
وی با تاكید بر این كه واژه ی «عین به عین» ساختن یك بنا، یعنی ایجاد یك شهرك سینمایی، اظهار نمود: بهتر است از كلمه ی بازسازی استفاده نماییم. این كه بخواهیم چیزی را شبیه یك چیز بسازیم، ان یعنی ایجاد شهرك سینمایی. در واقع استفاده از واژه «عین به عین» در میراث فرهنگی كار اشتباهی است اگر تابحال مطرح گردیده است، هر چند بخش حقوقی میراث فرهنگی جهت استفاده از این واژه تمایل زیادی دارد، اما برای این كه دیگر از واژه استفاده نشود، من از كسانی كه تابحال این كلمات (عین به عین) را به گوش شنیده اند، عذرخواهی می كنم.

از ۲۴۰۰ بنا، فقط ۴۰۰ بنا را ثبت ملی كرده ایم
شیخ الاسلامی همینطور با اشاره به اخباری كه در مورد تخریب سردرهای تاریخی تهران منتشر می شود، اظهار داشت: این تخریب ها مربوط به امروز و روز گذشته نیست، بلكه سال هاست چنین تخریب هایی در بناهای تاریخی تهران رخ می دهد، چون بحث ساخت و ساز در تهران مطرح است و همیشه این ساخت وسازها بناهای تاریخی را شامل می شوند، هر چند معمول است كه برای انجام این ساخت و سازها از میراث استعلام شود و ما هم تلاش می نماییم تا استعلام های لازم را تهیه نماییم.
او با تاكید بر این كه بعضی از بناهای تهران ارزش معماری و تاریخی دارند و ممنوعیت هایی برای ساخت و ساز در آنها وجود دارد، افزود: سیستم قضائی كشور در مواردی می تواند حمایت قانونی از ثبت ملی یك اثر تاریخی در لیست آثار ملی حمایت كند، این در شرایطی است كه در تهران آثار واجد ارزشی داریم كه باید در لیست میراث ملی ثبت شوند اما تابحال این اتفاق نیفتاده است. در واقع پروسه ثبت میراث ملی طولانی و وقت گیر است و موانع قانونی دارد كه اموال شخصی و مالكیت خصوصی را دربرمی گیرد.
وی اضافه می كند: این حوزه با دشواری های بسیار همراه می باشد و عموماً مالكان نسبت به ثبت بناهای خود در لیست میراث ملی اعتراض دارند، چون بحث ساخت وساز را نمی توانیم متوقف نماییم و میراث فرهنگی هم به لحاظ قانونی و حقوقی جایگاه محكمی ندارد تا بتواند از آثار حفاظت كند، ازاین رو تعداد قابل توجهی از آثار تهران را نمی توانیم ثبت نماییم.
به نقل از معاون میراث فرهنگی استان تهران، در تهران حدود دو هزار و ۴۰۰ بنای دارای ارزش ثبت در لیست میراث ملی وجود داردد كه شناسایی شده اند، اما از این تعداد فقط ۴۰۰ بنا در لیست میراث ملی ثبت شده اند در واقع می توان گفت تنها یك چهارم بناهای پرارزش تهران ثبت شده اند.